Một cơ chế tiền lương mới tại các doanh nghiệp cổ phần mà Nhà nước vẫn giữ cổ phần chi phối sẽ được ban hành trong nay mai…

Nhìn vào mức lương của người lao động và lãnh đạo những doanh nghiệp này, người ta không khỏi có những băn khoăn về sự thay đổi tích cực của cổ phần hoá doanh nghiệp.

An toàn vẫn hơn!

Ngày 21/2009, ông Hoàng Minh Hào, Phó Vụ trưởng Vụ Lao động - Tiền lương (Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội) ký công văn gửi Công ty cổ phần xuất nhập khẩu Sài Gòn Bình Dương trả lời thắc mắc của doanh nghiệp này về các quy định trả lương cho người lao động trong doanh nghiệp cổ phần. Công văn này ghi rõ, sau khi chuyển đổi từ công ty Nhà nước sang công ty cổ phần mà doanh nghiệp vẫn áp dụng các quy định về thang, bảng lương quy định tại Nghị định 205/2004/NĐ - CP thì tiếp tục áp dụng mức lương tối thiểu chung (650.000 đồng/người/tháng) để làm cơ sở đóng bảo hiểm xã hội và chi trả các khoản trợ cấp cho người lao động. Tuy nhiên, mức thu nhập thực tế thì doanh nghiệp phải thỏa thuận với người lao động theo nguyên tắc cao hơn lương tối thiểu.

Mới đây, ngày 13/10, trong một công văn trả lời Tổng công ty cổ phần xuất nhập khẩu và xây dựng, ông Phạm Minh Huân, Thứ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội cho biết, những người đại diện phần vốn góp của Nhà nước trong doanh nghiệp cổ phần có mức lương do Hội đồng quản trị quyết định.

Và thực tế, dù sự bó buộc vì bị duyệt quỹ lương theo đơn giá thời còn là doanh nghiệp nhà nước đã được nới lỏng, thì cũng chỉ những doanh nghiệp lớn, lãi nhiều mới có thể mạnh dạn thoả thuận một mức lương cao trả cho người lao động. Còn lại hầu hết doanh nghiệp vẫn chọn cách trả theo hệ thống thang bảng lương như trước đây để “an toàn”. Mặt trái của sự an toàn này là góp phần triệt tiêu ý nghĩa tích cực của cổ phần hóa - tạo động lực cống hiến cho người lao động bằng cơ chế lương.

Lại sẽ “thắt”?!

Để tạo hành lang pháp lý cho việc trả lương trong các doanh nghiệp cổ phần mà Nhà nước vẫn còn giữ cổ phần chi phối, Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội đang dự thảo và lấy ý kiến về Nghị định quy định quản lý lao động, tiền lương và tiền thưởng đối với những công ty này.

Theo đó, tiền lương, tiền thưởng của người lao động do doanh nghiệp tự quyết định nhưng phải phù hợp với năng suất lao động và khả năng của công ty. Quyết định tiền lương, tiền thưởng của thành viên hội đồng quản trị, tổng giám đốc, giám đốc phải gắn với hiệu quả sản xuất kinh doanh, bảo đảm tỷ suất lợi nhuận trên vốn tăng thì tiền lương, tiền thưởng tăng và ngược lại.

Cụ thể, nếu tiền lương bình quân của người lao động dưới 5 triệu đồng/tháng thì tiền lương bình quân của lãnh đạo không vượt quá 10 lần mức này. Nếu tiền lương bình quân của người lao động từ 5 đến dưới 7 triệu đồng/tháng, thì lương của các vị trí lãnh đạo doanh nghiệp cũng không được quá 9 lần. Nếu tiền lương bình quân của người lao động từ 7 triệu đồng/tháng trở lên, lương của các lãnh đạo không được quá 8 lần.

Bên cạnh đó, thù lao của thành viên không chuyên trách hội đồng quản trị được xác định trên cơ sở mức thù lao thực tế năm trước liền kề, nhưng không vượt quá 30% so với mức của thành viên chuyên trách nếu tỷ suất lợi nhuận trên vốn điều lệ so với năm trước liền kề tăng. Nếu tỷ suất này không tăng hoặc giảm thì mức thù lao không vượt quá 20%. Ngoài ra, quỹ tiền thưởng của người lao động làm việc theo hợp đồng lao động và phó giám đốc, kế toán trưởng và quỹ tiền thưởng của thành viên chuyên trách hội đồng quản trị, ban điều hành... không vượt quá 3 tháng tiền lương bình quân thực hiện của các đối tượng được hưởng quỹ tiền thưởng.

Trao đổi với Doanh Nhân, ông Hoàng Minh Hào, người chấp bút dự thảo Nghị định này cho rằng, việc đưa ra các quy định cụ thể về năng suất lao động, lợi nhuận đạt được và mức lương là để doanh nghiệp có trách nhiệm hơn với phần tài sản nhà nước còn lại tại doanh nghiệp. “Quan điểm chung là, người lao động tại những doanh nghiệp này chỉ được trả mức lương cao nếu doanh nghiệp làm ăn có lãi”, ông Hào nói.

Tuy nhiên, với việc khống chế mức trần lương của các lãnh đạo không được quá 8 - 10 lần lương của người lao động - được coi là tư duy trả lương theo kiểu doanh nghiệp Nhà nước trước đây - vẫn ảnh hưởng lớn tới dự thảo này. Rõ ràng việc thỏa thuận tiền lương của doanh nghiệp với người lao động sẽ bị “thắt” lại, thay vì được “thả” tự do như trước!