Nước tinh khiết nhiễm vi trùng gây bệnh mủ xanh; nước uống tinh khiết sản xuất trong điều kiện cực bẩn và nhiễm vi sinh; nước giếng được “hô biến” bằng công nghệ thủ công để thành nước tinh khiết... Đó là những gì mà một số cơ sở sản xuất nước uống đóng bình, đóng chai đã và đang tung ra thị trường.
BẨN NHƯ NƯỚC... TINH KHIẾT
Trời nắng nóng khiến cho nhu cầu tiêu thụ nước đá, nước đóng bình, đóng chai ở TPHCM tăng mạnh. Hàng trăm cơ sở sản xuất nước đá, nước đóng bình tranh thủ chạy đua mở hết công suất hoạt động để kiếm lời. Các cơ sở này bất chấp sử dụng nguồn nước ô nhiễm, nhiễm vi sinh để cho ra lò những sản phẩm nước tinh khiết hết sức mất vệ sinh. Sau khi lấy mẫu nước uống đóng chai loại bình 7 lít nhãn hiệu Aquaphar của Công ty TNHH SX-TM Tâm Đăng (84/7 Nguyễn Thái Bình, phường Nguyễn Thái Bình, quận 1, TPHCM) sản xuất đưa đi kiểm nghiệm, đầu năm 2009 Thanh tra Sở Y tế TPHCM cho biết loại nước này đã nhiễm Pseudomonas aeruginosa - loại trực khuẩn gây bệnh mủ xanh và nhiễm Coliforms - một loại vi khuẩn gây tiêu chảy. Hàng nghìn lít nước gây bệnh trên đã tuồn ra thị trường và đến tay người tiêu dùng.
Đáng lẽ sau khi cơ sở trên bị đình chỉ hoạt động, nhiều cơ sở khác sẽ dè chừng. Nhưng mới đây, ngày 12-10 Thanh tra Sở Y tế TPHCM tiếp tục phát hiện thêm Công ty TNHH SXTM nước uống tinh khiết Suối Việt ở huyện Bình Chánh với nước uống đóng chai hiệu SuVi nhiễm vi trùng gây bệnh mủ xanh, lại được phân phối cho các trường tiểu học và mầm non ở quận 5. Nước uống đóng chai nhãn hiệu Golf sản xuất ngày 2-1-2009 của Công ty TNHH Tân Tấn Đức (đường Nguyễn Thị Thập, phường Tân Phong, quận 7) cũng bị nhiễm vi trùng Pseudomonas aeruginosa sau khi có kết quả kiểm nghiệm. Sở Y tế đã đình chỉ hoạt động công ty này do nước nhiễm vi trùng và cơ sở sản xuất không đảm bảo vệ sinh.
Ngoài việc nước nhiễm bẩn, các cơ sở sản xuất nước tinh khiết đều sản xuất nước trong điều kiện cực bẩn. “Đa số cơ sở này dùng dụng cụ xử lý nước chưa đạt vệ sinh, thiếu hệ thống xử lý vỏ bình, nhân viên chưa được khám sức khỏe và chưa được tập huấn về vệ sinh an toàn thực phẩm; nhãn hàng hóa không đúng sự thật...”, một cán bộ thanh tra nhận xét.
Thanh tra Sở Y tế TPHCM kiểm tra nước nhiễm vi trùng mủ xanh
“CÔNG NGHỆ” NHÌN... PHÁT KHIẾP
Lê đôi dép dính đầy bụi cát, công nhân tên T., làm tại cơ sở nước tinh khiết đóng bình thủ công Thiên L. ở phường Hiệp Bình Phước, quận Thủ Đức dẫm lui chà tới trên khu vực đóng bình. Tại cơ sở này, nguồn nước được lấy từ giếng khoan không được thanh lọc, sau đó được các công nhân vô tư cho vào bình vừa mới súc rửa qua loa, bên trong còn cáu bẩn. Quy trình làm nước đóng bình, đóng chai ở cơ sở này không biết thuộc “công nghệ” nào!
Nằm sâu trong một con hẻm trên đường Nguyễn Ảnh Thủ, phường Trung Mỹ Tây, quận 12 là cơ sở nước đá Mỹ N. Những người làm công ở cơ sở này cho biết, nơi đây đã hoạt động được 5 năm, mỗi ngày ra lò hàng nghìn lít nước tinh khiết, bỏ mối khắp các quận huyện trong thành phố. Tuy nhiên, chúng tôi đến tận nơi sản xuất nước uống đóng bình thương hiệu K. của cơ sở này. Gần chục công nhân cơ sở này đang chùi rửa bình đựng nước loại 20 lít bằng... nước rửa chén. Họ pha nước rửa chén vào thau rồi đổ vào bình nước súc qua loa. Nhiều bình sau khi rửa còn bọt xà phòng nổi lên lợn cợn, nhưng vẫn được đưa vào công đoạn đóng chai. Các nhân viên của cơ sở cho rằng, bình nước sẽ “sạch sẽ” khi được... dán nhãn và phủ ni-long.
Bên ngoài cơ sở nước uống đóng bình, chai có thương hiệu T. ở phường Hiệp Bình Phước, quận Thủ Đức, hàng trăm bình nước màu xanh nằm chỏng chơ đầy bụi đất. Khi chúng tôi có mặt, vài nhân viên đưa bình vào khu vực nền đất dùng vòi nước xịt vào bình và súc rửa qua loa rồi đưa ra phơi khô, không cần ngâm, chà rửa và khử khuẩn bằng hóa chất theo quy định. Một số nhân viên dùng nước rửa chén để làm sạch vỏ bình dưới nền đất nhơ nhớp. Điều khiến nhiều người giật mình là nước để đóng chai tại đây lấy từ giếng khoan, ở tầng nước trên nên nhiễm các kim loại nặng và nhiễm vi sinh, khuẩn. Nhưng chủ cơ sở này quả quyết “nước rất sạch vì sau đó đã được xử lý bằng tia cực tím”.
Trong khi đó, công bố mới đây của Trung tâm Nước sinh hoạt và Vệ sinh môi trường nông thôn TPHCM, trong 107 mẫu nước lấy từ nguồn nước ngầm của các hộ dân ở quận 9, Thủ Đức và các huyện Bình Chánh, Hóc Môn, Nhà Bè, Củ Chi thì 52% mẫu nước bị nhiễm vi sinh nặng gây bệnh tiêu hóa.
NGƯỜI TIÊU DÙNG NÊN TỰ CỨU MÌNH
Theo bác sĩ Huỳnh Mai - Thanh tra Sở Y tế TPHCM - đến thời điểm này đã có hơn 130 cơ sở sản xuất “nước tinh khiết” bị đình chỉ hoạt động và 305 cơ sở bị xử phạt. Trong khi các cơ sở có đăng ký hẳn hoi nhưng khi kiểm tra đến đâu thì phát hiện sai phạm đến đó. Thậm chí có cơ sở vừa kiểm tra phát hiện nước nhiễm vi sinh, buộc ngưng hoạt động khắc phục. Đến khi tái kiểm tra, vẫn vi phạm, nước vẫn cứ... bẩn!
Đa số cơ sở sản xuất nước tinh khiết làm ăn thủ công, manh mún, không đầu tư thiết bị nên sản xuất nước đóng bình không đúng quy định, mất vệ sinh... “Vậy nhưng họ không ngần ngại quảng cáo: nước được xử lý qua hệ thống thẩm thấu ngược và ozone, thanh trùng bằng tia cực tím... Vì vậy khi ra thị trường, lợi dụng nhãn mác tinh khiết, nước đá, nước đóng bình mặc sức tăng giá” - một bác sĩ cho biết. Thạc sĩ Hoàng Thị Ngọc Ngân - Khoa Y tế cộng đồng thuộc Trung tâm Y tế dự phòng TPHCM cho biết: theo khảo sát của Trung tâm Y tế dự phòng TPHCM mới đây cho thấy, trong 77 cơ sở nước uống đóng bình thì 51 cơ sở đều quảng cáo không đúng sự thật. Các cơ sở này hầu hết không tuân thủ các điều kiện về nguyên tắc vệ sinh trong quá trình sản xuất, cơ sở vật chất xuống cấp, quy trình sản xuất không được chuẩn hóa.
“Số cơ sở không đạt này lọc nước bằng than hay sỏi rồi đưa qua hệ thống dùng tia cực tím tạo ozone khử trùng, thậm chí đưa thẳng nước từ giếng vào bình và đóng chai đem bán. Không có cơ sở nào có công nghệ màng lọc thẩm thấu ngược” - một cán bộ Trung tâm Y tế dự phòng cho biết. Vì vậy, mối họa cho sức khỏe của người dân là tất yếu! Đó là chưa kể, các cơ sở làm nước đóng bình thường cung cấp nước cho các đại lý với giá từ 7.000 đến 10.000 đồng/bình 20 lít. Trong khi đó, nếu như một dây chuyền làm nước đóng bình tuân thủ nghiêm ngặt các quy định và nước tinh khiết được sử dụng công nghệ màng lọc thẩm thấu ngược (RO) thì mức giá trên là không thể. Vì vậy, theo các cở sở sản xuất nước đóng bình tinh khiết có thương hiệu, loại nước giá rẻ như vậy thường là không thể sạch. Thạc sĩ Ngân cho biết, các nguồn nước lấy từ giếng nếu không đạt các chỉ tiêu hàm lượng clo, độ pH và độ đục nguồn nước này dùng để sản xuất nước đóng bình thì rất nguy hiểm cho người uống. Để tránh những hậu quả về lâu dài, người tiêu dùng nên tự cứu mình, lựa chọn những loại nước có thương hiệu, đảm bảo vệ sinh.