(BNS) Trước đây án mạng thường xuất phát từ những nguyên nhân sâu xa, động cơ chủ yếu là để cướp bằng được tài sản, ghen tuông mù quáng, thù tức cá nhân hay bế tắc trong ứng xử... Thời gian gần đây dư luận vô cùng bức xúc trước những vụ giết người vì những lý do hết sức vu vơ, lãng nhách, hậu quả là người chết, kẻ tù tội, nhiều gia đình tan nát. Các cơ quan bảo vệ pháp luật đã gặp không ít khó khăn trong công tác đấu tranh, phòng ngừa và ngăn chặn loại tội phạm này.

Nhậu, một trong những nguyên nhân gây ra các vụ án đau lòng

ĐỤNG LÀ CHÉM
15 giờ ngày 2-1-2009, nhóm Võ Thanh Vũ (SN 1991, ngụ Q1) đá banh với nhóm Võ Thanh Tuấn tại Công viên 23-9. Do cay cú vì hiệp 1 thua, Tuấn đá vào chân làm Vũ té đau phải bỏ về. Lát sau, Tuấn đến nhà Vũ, chưa kịp nói gì đã bị Vũ cầm dao đâm đứt động mạch chủ, thiệt mạng. Chơi game thua cũng xảy ra án mạng là trường hợp của Phan Thanh Nhàn: 13 giờ ngày 19-7-2008, Nhàn cùng Phong chơi game với Nguyễn Minh Thuận. Thuận thắng thì tỏ ra vui mừng, “chọc quê” nên Nhàn đòi đánh Thuận nhưng được Phong can ngăn. Đến 20 giờ cùng ngày, Nhàn, Phong rủ nhau đi chơi game và tìm Thuận đánh dằn mặt. Gặp Thuận tại điểm game ở xã Trung Chánh, huyện Hóc Môn, Nhàn liền rút dao mang theo đâm một nhát trúng cổ khiến Thuận lìa đời. Khoảng 19 giờ ngày 15-6-2008, Ngô Minh Tú chạy xe máy vào hẻm 266 Tôn Đản, P8Q4, va quẹt xe với Lưu Nguyễn Toàn Thắng (SN 1988), đôi bên xảy ra đấu khẩu. Cùng lúc này Hồ Ngọc Huy chở Ngô Minh Tuấn đến tìm Tú; Thắng tưởng nhóm của Tú đến đánh nên kêu đồng bọn là Lê Anh Vũ, Nguyễn Thanh Kiệt dùng hung khí đánh Huy và Tuấn. Huy kịp chạy thoát, Tuấn bị hành hung dẫn đến tử vong.

Hung khí trong các vụ án

Có những vụ án mạng xảy ra chỉ vì sự câu nệ trong giao tiếp: 21 giờ 30 ngày 15-9-2009, Trần Văn Mạnh (20 tuổi, ngụ Đắc Nông) đang ngồi uống cà phê với bạn thì gặp Lê Văn Phú (25 tuổi) và bạn bè bước vào quán. Cao hứng, Mạnh kêu rượu rồi đem qua bàn Phú mời nhưng Phú từ chối nên dẫn tới xô xát. Hậu quả lưỡi dao oan nghiệt trong tay Phú đã khiến Mạnh lìa đời. Mới đây Công an tỉnh Long An phải thụ lý vụ án giết người mà nguyên nhân gây tội ác thật nực cười: ngày 27-8-2008, anh Trần Văn Vàng có ý trách người hàng xóm là Nguyễn Văn Đường tổ chức uống rượu mà không mời, hai bên cự cãi, Đường dùng dao lạnh lùng xuống tay đâm chết anh Vàng.

Đỗ Phan Đức Huy

và Lê Hoài Chương phạm tội giết người

“Nhìn thấy ghét” cũng dẫn đến án mạng, đó là trường hợp của Nguyễn Minh Tâm và Nguyễn Thanh Nhàn. Ngày 13-9-2008 đi chơi ở khu vực Đài liệt sĩ (Q.Bình Thạnh) gặp Nguyễn Minh Quý, nhìn ánh mắt của Quý, Tâm chợt... thấy ghét, liền đạp cho một cái. Quý chạy đến chỗ người bán trái cây lấy con dao chém trúng tay Nhàn. Nhàn về kể lại sự việc cho các bạn là Cường, Nghĩa, Long, Phi nghe. Cả bọn bàn nhau hùn tiền mua dao, mã tấu để trả thù. Lúc 19 giờ, thấy Quý và Hoàng Anh Tuấn đang ngồi chơi game cùng Lê Hữu Lộc, Tâm ra hiệu cho đồng bọn xông vào; Tuấn bị chém nhiều nhát gục tại chỗ, thiệt mạng do mất máu cấp.

Rượu vào lời ra, chỉ cần một xích mích nhỏ là những bạn hiền trước đó “chén chú chén anh” thì ít phút sau sẵn sàng dùng dao lụi nhau xảy ra ngày một nhiều và đây là một trong những nguyên nhân chính gây ra những vụ giết người bột phát. Thân Văn Thiện, Nguyễn Vũ Linh (cùng SN 1988), Nguyễn Vũ Phương, Trần Đăng Huy và Trần Lý Huỳnh (cùng SN 1990) ngồi nhậu tại cửa hàng ĐTDĐ (đường Kha Vạn Cân, P.Linh Tây, Q.Thủ Đức) lúc 1 giờ 30 ngày 19-9-2009. Khi hết rượu, Huy và Thiện rủ nhau góp tiền mua đồ về nhậu tiếp dẫn đến cãi cọ. Thiện, Phương, Huỳnh nhảy vào đánh Huy, bị Huy dùng dao đâm Huỳnh thiệt mạng. Lúc 22 giờ ngày 4-9, Nguyễn Hải Quân ngồi nhậu cùng Lê Quốc Trung tại trước số 38E Cây Keo, P.Tam Phú, Q.Thủ Đức. Đang cụng ly vui vẻ, Quân ném ĐTDĐ của Trung làm bung nắp. Tức giận, Trung lấy xẻng, thanh sắt đánh Quân bất tỉnh.

Ngày 31-10-2008, Chương Lạc Huy cùng bạn bè uống rượu, cãi lộn với Phạm Văn Trung. Tức giận, Huy về lấy con dao xếp giấu vào túi quần và ra nhậu tiếp. Đôi bên “chén tạc chén thù” rồi lại tiếp tục đấu khẩu. Huy kẹp cổ Trung kéo ra khỏi bàn nhậu và dùng dao đâm nhiều nhát khiến Trung bỏ mạng. Khoảng 2 giờ ngày 30-7-2008, các anh Hà Võ Vũ (SN 1983), Lâm Thanh Vũ (SN 1987), Phạm Huy Hoàng (SN 1987)... ngồi nhậu tại vỉa hè quán số 3 đường Nguyễn Phúc Nguyên, P10Q3. Lúc này nhóm Huỳnh Trung Tín, Nguyễn Tiến Thành, Nguyễn Tấn Lực, Huỳnh Thanh Lợi cùng các tên Toàn, Phong, Thái... cũng ngồi nhậu ở vỉa hè quán số 5 gần đó. Đến khoảng 4 giờ, nhóm của Hà Võ Vũ tính tiền, lấy xe máy ra về. Đang nhậu, Lực nghe tiếng nẹt pô xe thì tỏ ra tức giận, liền cầm hai vỏ chai bia đập vỡ làm hung khí, Thái xách mã tấu chạy qua chém một nhát vào lưng Thanh Vũ; Toàn, Phong thấy vậy cũng xông vào đánh hội đồng. Quá sợ hãi Thanh Vũ ngất tại chỗ, Võ Vũ chạy vào hẻm 130 CMT8, bị những tên đang say máu cuồng sát rượt theo quyết triệt hạ bằng được. Tín dùng cây gỗ đập một nhát vào đầu khiến Võ Vũ thiệt mạng vì chấn thương sọ não.

Chương Lạc Huy

Có hàng trăm lý do để những “bợm nhậu” ra tay gây án, trong đó rượu là đồng phạm tích cực! 

NƯỚC MẮT NGƯỜI THÂN
Có những xích mích, va chạm nhỏ trong sinh hoạt cũng gây ra cái chết oan nghiệt cho chính những người thân trong gia đình. Ngày 17-3-2009, TAND TP.Hà Nội xét xử Vũ Thị Gái (ngụ huyện Chương Mỹ, Hà Nội) về tội giết con. Trước đó, ngày 12-7-2008, chồng Gái là anh Tặc tát vợ vì vợ dám cãi lại mẹ rồi bỏ đi. Hận chồng không chịu hiểu nguyên do vụ việc mà lại ra tay đánh mình, Gái đi mua kem và bánh mì cho con gái chưa đầy 2 tuổi ăn, sau đó dùng dao đâm nhiều nhát vào bụng con rồi tự sát. Tuy nhiên Gái được đưa đi cấp cứu kịp thời, qua cơn nguy kịch nhưng cháu bé vô tội phải lìa đời! Ngày 18-8-2009, TAND TPHCM xét xử vụ án Trần Thị Dung ra tay sát hại người chồng từng đầu gối tay ấp. Nguyên nhân Dung bán chiếc xích lô “câu cơm” của anh Gái mà không hỏi ý kiến nên vợ chồng xảy ra xô xát. Đã không biết lỗi, Dung còn lớn tiếng chửi bới; khi anh Gái bỏ ra ngoài, Dung cầm dao đuổi theo đâm một nhát trí mạng làm anh Gái chết tại chỗ. Ở Q4 cách đây không lâu có hai anh em giành xem tivi, người bảo coi kênh này, người đòi chuyển kênh kia, không ai chịu ai bèn xông vào đánh nhau, hậu quả một người thiệt mạng.

Trần Thị Dung

Huynh đệ tương tàn nhiều khi cũng chỉ vì những lý do hết sức vu vơ. Lúc 17 giờ ngày 24-8-2008, Đoàn Thế Dân đang ngồi uống bia trước nhà (đường Bà Hom, P13Q6) thì em ruột là Đoàn Thế Tài đi uống rượu về đòi tiền nhưng Dân chưa có nên hai anh em cãi lộn. Tài lấy vỏ chai bia đập bể xông vào đâm anh. Tức giận Dân chạy vào nhà lấy dao lạnh lùng xuống tay. Cơ quan CSĐT Công an TPHCM từng thụ lý vụ án anh giết em do ghen tuông tình ái. Lý Tấn Đ. và Lý Tấn V. vốn sống yêu thương, hòa thuận, bi kịch bắt đầu từ khi Đ. xây dựng gia đình, luôn nghi ngờ vợ ngoại tình với em ruột mình nên đã nhiều lần hành hung vợ và mua sẵn một cây búa chờ cơ hội “dạy dỗ” thằng em. Lúc 15 giờ ngày 21-3-2008, thấy V. đang nằm ngủ, Đ. liền xuống búa.

Không thể kể hết những cái chết thương tâm chỉ vì những lý do hết sức vô duyên như thế, đó là chưa nhắc tới những chuyện đau lòng từ tranh chấp đất đai, nhà cửa... Điều đáng nói là độ tuổi trong những trường hợp phạm tội bột phát đang trẻ hóa dần và xảy ra ở đủ giới, mọi thành phần. Người thất học đã đành, có một số là con nhà tử tế, được học hành đàng hoàng cũng gây tội ác. Dư luận đến nay còn bàng hoàng về vụ giết người xảy ra tại Q9, hung thủ là Nguyễn Văn Toàn (SN 1987, quê Thanh Hóa), sinh viên năm hai khoa Công nghệ thông tin một trường đại học. Khoảng 19 giờ ngày 22-8, Toàn và Vũ Đình Ngân cùng nhóm bạn đồng hương tổ chức nhậu tại phòng trọ trên đường Nam Cao, KP1, P.Tân Phú, Q9. Nhậu xong, Ngân ngồi chơi cờ tướng, Toàn bảo Ngân ngừng chơi để dọn cơm. Ngân trả lời “ăn thì dọn mà ăn”, lập tức Toàn nổi cáu đập bể nồi cơm và một số vật dụng. Thấy Toàn đã có hơi men, Ngân không nói gì mà đi ra cổng. Không chịu buông tha, Toàn cầm dao Thái Lan chạy theo đâm một nhát vào cổ Ngân. Mọi người chạy lại can ngăn nhưng Toàn vẫn như kẻ mất trí, tiếp tục đâm Ngân nhiều nhát. Do vết thương quá nặng, Ngân đã chết trên đường cấp cứu.

Bạo lực học đường hiện nay đang trở nên nhức nhối, học sinh cấp 2, cấp 3 cũng kết bè phái, gây ra những chuyện đớn đau. Ngày 23-4-2009, tại một trường THCS ở huyện Củ Chi xảy ra vụ hai học sinh nữ lớp 7 đánh nhau, hậu quả một em thiệt mạng. Ngày 8-5 ở Trường THPT tư thục N.T.N xảy ra mâu thuẫn giữa một nhóm học sinh lớp 12. Kết cục một nam sinh bị đâm chết...

NGUỒN GỐC TỘI ÁC VÀ GIẢI PHÁP PHÒNG NGỪA
Thượng tá Nguyễn Đình Quang - Đội trưởng Đội trọng án Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội - cho biết những năm gần đây đơn vị tiếp nhận không ít những vụ án mà nguyên nhân hết sức vu vơ, tào lao, lúc đầu chỉ vì một va chạm nhỏ nhưng các đối tượng đã quá nóng giận, không biết kiềm chế mà cứ để mâu thuẫn lớn dần, đến đỉnh điểm thì bùng phát thành án mạng. Chính vì hành vi bột phát, diễn biến vụ án quá nhanh nên lực lượng công an gặp rất nhiều khó khăn trong công tác đấu tranh, phòng ngừa.

Tại cơ quan điều tra, một số bị cáo thú nhận do giận quá mất khôn, thiếu kiềm chế rồi ra tay chứ chẳng suy nghĩ hay có chủ ý trước. Nhiều đối tượng khai bực mình thì đâm một nhát cho bõ tức, ai dè chết luôn. Lật lại hồ sơ những vụ án giết người kiểu này, nhiều bị can tuổi đời đã lớn, một số có học thức, kể cả nữ giới vốn được coi là có sức chịu đựng, “mát tính” nhưng vẫn rơi vào tình trạng không kiềm chế được nóng giận. Họ không ý thức được hậu quả hành vi phạm tội mà chỉ thực hiện theo bản năng, không biết mình đã phạm tội đặc biệt nghiêm trọng, có mức án cao nhất là tử hình. Đối với những đối tượng muốn thể hiện mình, thích làm “anh”, làm “chị”, muốn ai cũng phải phục tùng thì hành vi thể hiện cái tôi rất lớn, luôn hành xử theo kiểu giang hồ. Một dạng bột phát khác là do ức chế về tâm lý, ví dụ như một thanh niên hiền lành bị bạn bè coi là chân yếu tay mềm, khi mâu muẫn phát sinh anh ta quyết định làm người hùng một phen, nào ngờ xảy ra án mạng. Đây là loại bột phát do khơi dậy những điều bị khuất lấp, đối tượng phạm tội là để che đi khiếm khuyết, sự yếu kém của bản thân về một phương diện nào đó.

Ông Trần Việt Hùng - giảng viên bộ môn Tâm lý tội phạm Trường Đại học CSND - phát biểu nguyên nhân dẫn đến hành vi giết người bột phát là do bị kích động mạnh về mặt tâm lý, một khía cạnh khác là do tâm lý tiêu cực bị kiềm hãm lâu ngày, khi vướng mắc xảy ra bùng phát thành hành động như một giọt nước làm tràn ly. Từ những vụ giết người vì nguyên nhân không đâu báo động sự xuống cấp nghiêm trọng về mặt đạo đức, nhân cách, gây tác động xấu đến cả môi trường vốn trong lành là học đường. Đây là một thực trạng buồn và cũng là thách thức lớn đối với gia đình, nhà trường và xã hội trong việc quản lý, giáo dục con em, giới trẻ.
Luật sư Trịnh Bá Thân nhận định trong mỗi con người đều có sự nóng giận, tiềm ẩn hành vi phạm tội. Khác với những vụ giết người có tổ chức, động cơ, mục đích rõ ràng, những đối tượng nhất thời phạm tội ít có sẵn bản chất côn đồ, lưu manh trong người. Từ nhận thức ấu trĩ, lệch lạc dẫn đến hành động; có một số thì suy nghĩ nông cạn, một vài trường hợp lại suy diễn thái quá... Ai cũng có lúc nóng giận, bực bội nhưng nếu am hiểu luật pháp, biết kiềm chế, có văn hóa thì không sử dụng bạo lực để giải quyết mâu thuẫn.

Ngoài ra theo một số chuyên gia tâm lý thì xã hội hiện đại cũng ẩn chứa nhiều mặt trái “kích thích” người ta phạm tội như: trò chơi điện tử mang tính bạo lực, phim hành động với những pha giết người rùng rợn, mặt trái của đồng tiền... Mặt khác sự giáo dục trong nhà trường chưa thật toàn diện, chất lượng giảng dạy có lúc, có nơi bị màu kim tiền chi phối; nhiều gia đình thiếu sự quan tâm, chỉ lo chuyện làm ăn kinh tế mà bỏ bê con cái. Chính vì vậy cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong việc giáo dục con trẻ, trong đó gia đình đóng vai trò then chốt. Mỗi gia đình cần có biện pháp giáo dục nghiêm khắc con em mình ngay từ khi còn nhỏ, người lớn phải là tấm gương mẫu mực về đạo đức, tự biết kiềm chế nóng giận, xử lý có tình người trước những va chạm để con cái noi theo; đồng thời cần tăng cường công tác tuyên truyền pháp luật giúp người dân có những hành vi đúng mực. Đối diện với những xích mích, mâu thuẫn trong sinh hoạt, mỗi người cần hết sức bình tĩnh để giải quyết sao cho thấu tình đạt lý, không để bản năng làm mờ lý trí. “Một câu nhịn là chín câu lành”, hòa giải thành công một va chạm nhỏ là đã ngăn ngừa được một vụ trọng án rất có thể xảy ra...