(CAO) Hỏi: Vợ chồng tôi đứng tên mua một căn nhà ở quận 3, TPHCM. Năm 2007, chồng tôi đã lén lút mang bản chính “giấy hồng” (giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở) của căn nhà trên ra nước ngoài định cư. Nay tôi đến phòng công chứng lập di chúc để căn nhà trên cho con tôi nhưng công chứng viên từ chối công chứng vì không có bản chính “giấy hồng”. Công chứng viên từ chối như vậy có đúng không? Nếu đúng thì tôi có thể lập di chúc mà không cần có công chứng được không?
(Lê Thị H., ngụ ở Q.3, TPHCM)

Trả lời: Theo quy định tại Điều 35 Luật Công chứng, người yêu cầu công chứng nộp một bộ hồ sơ yêu cầu công chứng, gồm các giấy tờ sau: Phiếu yêu cầu công chứng hợp đồng, giao dịch theo mẫu; Dự thảo hợp đồng, giao dịch; Bản sao giấy tờ tuỳ thân; Bản sao giấy chứng nhận quyền sở hữu, quyền sử dụng hoặc bản sao giấy tờ thay thế được pháp luật quy định đối với tài sản mà pháp luật quy định phải đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng, trong trường hợp hợp đồng, giao dịch liên quan đến tài sản đó; Bản sao giấy tờ khác có liên quan đến hợp đồng, giao dịch mà pháp luật quy định phải có. Khi nộp bản sao thì người yêu cầu công chứng phải xuất trình bản chính để đối chiếu.

Trong trường hợp có căn cứ cho rằng trong hồ sơ yêu cầu công chứng có vấn đề chưa rõ, việc giao kết hợp đồng, giao dịch có dấu hiệu bị đe doạ, cưỡng ép, có sự nghi ngờ về năng lực hành vi dân sự của người yêu cầu công chứng hoặc có sự nghi ngờ đối tượng của hợp đồng, giao dịch là không có thật thì công chứng viên đề nghị người yêu cầu công chứng làm rõ hoặc theo đề nghị của người yêu cầu công chứng, công chứng viên tiến hành xác minh hoặc yêu cầu giám định; trường hợp không làm rõ được thì có quyền từ chối công chứng.

Do vậy, khi lập di chúc tại phòng công chứng thì bạn phải có nhiệm vụ xuất trình đầy đủ bản chính giấy tờ theo quy định nêu trên để công chứng viên đối chiếu trước khi công chứng.

Tuy nhiên, tại khoản 4 Điều 652 - Bộ luật dân sự quy định: Di chúc bằng văn bản không có công chứng, chứng thực chỉ được coi là hợp pháp, nếu có đủ các điều kiện sau đây:

Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe doạ hoặc cưỡng ép;

Nội dung di chúc không trái pháp luật, đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của pháp luật.

Do vậy, bạn có thể lập di chúc mà không cần phải có công chứng nhưng phải hội đủ các điều kiện trên.