(CAO) Hỏi: Năm 1990, tôi có mua một căn nhà 78m2 đã được UBND Quận Gò Vấp cấp "giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (tạm thời)" (còn gọi là “giấy trắng”). Vì không có tiền nên tôi chưa làm thủ tục xin cấp "giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở" (còn gọi là “sổ hồng”). Nay tôi muốn bán căn nhà đó có được không?
(Trần Mạnh Th., ngụ ở Q. Gò Vấp, TPHCM)

Trả lời: Theo Điều 152 của Luật Nhà ở quy định về hiệu lực pháp lý của các giấy chứng nhận về quyền sở hữu đối với nhà ở và quyền sử dụng đất ở được cấp trước ngày Luật nhà ở có hiệu lực thi hành (ngày 1-7-2006), giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở đã được cấp trong các thời kỳ trước đây, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất ở đã được cấp theo quy định của pháp luật về đất đai mà trong nội dung đã ghi nhận về nhà ở được xây dựng trên đất ở đó thì nay vẫn còn nguyên giá trị pháp lý và không phải đổi lại, trừ trường hợp chủ sở hữu nhà ở có nhu cầu cấp đổi sang Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở mới.

Theo các quy định nêu trên, trường hợp của bạn, bạn có thể bán căn nhà của mình cho người khác mà không cần phải làm thủ tục xin cấp "giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở" (còn gọi là “sổ hồng”) trước khi mua bán, chuyển nhượng. Bạn có thể liên hệ các phòng công chứng để được hướng dẫn cụ thể.

(CAO) Hỏi: Tôi vừa lập gia đình với một người có quốc tịch Úc và vợ chồng tôi đang sinh sống và làm việc tại Việt Nam. Sau này, khi sinh con, tôi muốn con mình mang quốc tịch Việt Nam có được không?
(Lê Thị Bích Ng., ngụ ở Q.7, TPHCM)

Trả lời: Theo quy định tại khoản 2 Điều 16 của Luật Quốc tịch Việt Nam, trẻ em khi sinh ra có cha hoặc mẹ là công dân Việt Nam còn người kia là công dân nước ngoài thì có quốc tịch Việt Nam, nếu có sự thỏa thuận bằng văn bản của cha mẹ vào thời điểm đăng ký khai sinh cho con. Trường hợp trẻ em được sinh ra trên lãnh thổ Việt Nam mà cha mẹ không thỏa thuận được việc lựa chọn quốc tịch cho con thì trẻ em đó có quốc tịch Việt Nam.

Do đó, khi sinh con, bạn có thể thoả thuận với chồng cho con mang Quốc tịch Việt Nam.

(CAO) Hỏi: Vợ chồng tôi có hai đứa con (một đứa 8 tuổi và đứa 12 tuổi). Nay chúng tôi đang nhờ tòa án xét xử việc ly hôn của vợ chồng tôi, nhưng không biết tòa có cho tôi được quyền nuôi con hay không?

(Nguyễn Văn L., huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang)

Trả lời: Theo quy định tại Điều 92 của Luật Hôn nhân và gia đình, sau khi ly hôn, vợ, chồng vẫn có nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, giáo dục, nuôi dưỡng con chưa thành niên hoặc đã thành niên bị tàn tật, mất năng lực hành vi dân sự, không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình. Người không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng nuôi con.

Vợ, chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; nếu không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con; nếu con từ đủ chín tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con. Về nguyên tắc, con dưới ba tuổi được giao cho mẹ trực tiếp nuôi, nếu các bên không có thỏa thuận khác.

Ngoài ra, Điều 94 - Luật Hôn nhân và gia đình cũng quy định: Sau khi ly hôn, người không trực tiếp nuôi con có quyền thăm nom con; không ai được cản trở người đó thực hiện quyền này.

Trong trường hợp người không trực tiếp nuôi con lạm dụng việc thăm nom để cản trở hoặc gây ảnh hưởng xấu đến việc trông nom, chăm sóc, giáo dục, nuôi dưỡng con thì người trực tiếp nuôi con có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế quyền thăm nom con của người đó.

Như vậy, khi ly hôn bạn cũng có quyền nuôi con. Trước hết, bạn có thể thỏa thuận với vợ bạn về người trực tiếp nuôi con, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; nếu không thỏa thuận được thì nhờ Tòa án giải quyết.

(CAO) Hỏi: Tôi có một đứa con ngoài giá thú. Nay tôi muốn làm thủ tục nhận con có được không? Cơ quan nào có thẩm quyền cho đăng ký nhận con?

(Đinh Th., ngụ ở Q.5, TPHCM)

Trả lời: Theo Điều 32 - Nghị định 158/2005/NĐ-CP ngày 27-12-2005 của Chính Phủ “về đăng ký và quản lý hộ tịch”, việc nhận cha, mẹ, con được thực hiện, nếu bên nhận, bên được nhận là cha, mẹ, con còn sống vào thời điểm đăng ký nhận cha, mẹ, con và việc nhận cha, mẹ, con là tự nguyện và không có tranh chấp.

Người con đã thành niên hoặc người giám hộ của người con chưa thành niên hoặc đã thành niên nhưng mất năng lực hành vi dân sự cũng được làm thủ tục nhận cha, mẹ, trong trường hợp cha, mẹ đã chết; nếu việc nhận cha, mẹ là tự nguyện và không có tranh chấp.

Về thủ tục đăng ký việc nhận cha, mẹ, con, theo quy định tại Điều 34 của Nghị đình 158/2005/NĐ-CP, người nhận cha, mẹ, con phải nộp Tờ khai (theo mẫu quy định). Trong trường hợp cha hoặc mẹ nhận con chưa thành niên, thì phải có sự đồng ý của người hiện đang là mẹ hoặc cha, trừ trường hợp người đó đã chết, mất tích, mất năng lực hoặc hạn chế năng lực hành vi dân sự. Kèm theo Tờ khai phải xuất trình các giấy tờ sau đây:

a) Giấy khai sinh (bản chính hoặc bản sao) của người con;

b) Các giấy tờ, đồ vật hoặc các chứng cứ khác để chứng minh quan hệ cha, mẹ, con (nếu có).

Trong thời hạn 5 ngày, kể từ ngày nhận đủ giấy tờ hợp lệ, nếu xét thấy việc nhận cha, mẹ, con là đúng sự thật và không có tranh chấp, thì Ủy ban nhân dân cấp xã đăng ký việc nhận cha, mẹ, con. Trường hợp cần phải xác minh, thì thời hạn nói trên được kéo dài thêm không quá 5 ngày.

Khi đăng ký việc nhận cha, mẹ, con, các bên cha, mẹ, con phải có mặt, trừ trường hợp người được nhận là cha hoặc mẹ đã chết. Cán bộ Tư pháp hộ tịch ghi vào Sổ đăng ký việc nhận cha, mẹ, con và Quyết định công nhận việc nhận cha, mẹ, con. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã ký và cấp cho mỗi bên một bản chính Quyết định công nhận việc nhận cha, mẹ, con. Bản sao Quyết định được cấp theo yêu cầu của các bên.

Theo cáo quy định nêu trên, bạn có thể liên hệ với UBND cấp xã, phường để được xem xét, giải quyết theo quy định của pháp luật.

(CAO) Hỏi: Năm 1998, tôi được vợ chồng ông A. nhận làm con nuôi khi tôi vừa tròn 12 tuổi và có đăng ký vào sổ hộ tịch của UBND phường. Nay, cha mẹ nuôi của tôi đều đã qua đời nhưng không có để lại di chúc thì tôi có được thừa kế tài sản của cha mẹ nuôi như con đẻ hay không?

(Lê Đăng Kh., ngụ ở Q.9, TPHCM)

Trả lời: Theo quy định tại khoản 1 Điều 676 Bộ luật dân sự. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo ba hàng thừa kế sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột, chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

Như vậy, bạn thuộc hàng thừa kế thứ nhất nên được thừa kế tài sản của cha mẹ nuôi để lại.

Tuy nhiên, không phải ai cũng có thể được nhận làm con nuôi. Khoản 1 Điều 68 Luật Hôn nhân và gia đình quy định: Người được nhận làm con nuôi phải là người từ mười lăm tuổi trở xuống. Người trên mười lăm tuổi có thể được nhận làm con nuôi nếu là thương binh, người tàn tật, người mất năng lực hành vi dân sự hoặc làm con nuôi của người già yếu cô đơn.

Ngoài ra, Điều 72 - Luật Hôn nhân và gia đình cũng quy định: Việc nhận nuôi con nuôi phải được cơ quan nhà nước có thẩm quyền đăng ký và ghi vào Sổ hộ tịch. Thủ tục đăng ký việc nuôi con nuôi, giao nhận con nuôi được thực hiện theo quy định của pháp luật về hộ tịch.

Như vậy, nếu bạn được nhận làm con nuôi từ khi bạn 12 tuổi và có đăng ký vào sổ hộ tịch, theo đúng thủ tục do pháp luật quy định thì bạn sẽ được quyền thừa kế tài sản của cha mẹ nuôi để lại, bình đẳng với các con đẻ.

(CAO) Hỏi: Trước đây, tôi có làm giấy khai sinh cho con tôi. Do không để ý nên tôi đã đặt tên con tôi trùng với tên cậu ruột của nó. Nay con tôi được 10 tuổi, nhưng trong thời gian qua, tôi thấy con tôi sử dụng tên đó thường gây nhầm lẫn tên của cậu nó, nên tôi muốn đổi sang tên khác cho con tôi có được không? Khi đổi sang tên mới thì các giao dịch của con tôi theo tên cũ có bị mất không? Hồ sơ xin đổi tên bao gồm những giấy tờ gì?

(Một bạn đọc ở quận Tân Phú, TPHCM)

Trả lời: Theo Điều 27 - Bộ luật dân sự, cá nhân có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền công nhận việc thay đổi họ, tên khi việc sử dụng họ, tên đó gây nhầm lẫn, ảnh hưởng đến tình cảm gia đình, đến danh dự, quyền, lợi ích hợp pháp của người đó.

Việc thay đổi họ, tên cho người từ đủ chín tuổi trở lên phải có sự đồng ý của người đó.

Việc thay đổi họ, tên của cá nhân không làm thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự được xác lập theo họ, tên cũ.

Về thẩm quyền thay đổi, cải chính hộ tịch, khoản 2 Điều 37 của Nghị định 158/2005/NĐ-CP ngày 27-12-2005 của Chính Phủ “về đăng ký và quản lý hộ tịch” quy định: Ủy ban nhân dân cấp xã, nơi đã đăng ký khai sinh trước đây có thẩm quyền giải quyết việc thay đổi, cải chính hộ tịch cho người dưới 14 tuổi và bổ sung hộ tịch cho mọi trường hợp, không phân biệt độ tuổi;

Ngoài ra, khoản 1 và khoản 2 Điều 38 - Nghị định 158/2005/NĐ-CP ngày 27-12-2005 của Chính Phủ “về đăng ký và quản lý hộ tịch” cũng quy định: Người yêu cầu thay đổi, cải chính hộ tịch phải nộp tờ khai (theo mẫu quy định), xuất trình bản chính Giấy khai sinh của người cần thay đổi, cải chính hộ tịch và các giấy tờ liên quan để làm căn cứ cho việc thay đổi, cải chính hộ tịch. Đối với việc thay đổi họ, tên cho người từ đủ 9 tuổi trở lên thì phải có sự đồng ý của người đó.

Trong thời hạn 5 ngày, kể từ ngày nhận đủ giấy tờ hợp lệ, nếu việc thay đổi, cải chính hộ tịch có đủ điều kiện theo quy định của pháp luật, thì cán bộ Tư pháp hộ tịch ghi vào sổ đăng ký thay đổi, cải chính hộ tịch và quyết định cho phép thay đổi, cải chính hộ tịch. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã ký và cấp cho đương sự một bản chính Quyết định cho phép thay đổi, cải chính hộ tịch, xác định lại dân tộc, xác định lại giới tính. Bản sao Quyết định được cấp theo yêu cầu của đương sự. Trường hợp cần phải xác minh, thì thời hạn nói trên được kéo dài thêm không quá 5 ngày.

Nội dung và căn cứ thay đổi, cải chính hộ tịch phải được ghi chú vào cột ghi chú của Sổ đăng ký khai sinh và mặt sau của bản chính Giấy khai sinh.

Theo như bạn trình bày, hiện con bạn đã 10 tuổi nên muốn thay đổi tên phải có sự đồng ý của con bạn. Do đó, bạn có thể liên hệ với UBND cấp xã nơi bạn đã đăng ký khai sinh cho con bạn trước đây để được xem xét giải quyết. Khi thay đổi tên thì các giao dịch của con bạn theo tên cũ vẫn không thay đổi.

(CAO) Hỏi: Sau hơn 15 năm chung sống với nhau, vợ chồng tôi có mua được hai thửa đất nhưng chỉ có một mình chồng tôi đứng tên. Nếu chúng tôi ly hôn thì hai thửa đất đó có được coi là tài sản chung không?

(Lê Hồng Th., huyện Hóc Môn, TPHCM)

Trả lời: Theo Điều 27 - Luật Hôn nhân và Gia đình quy định: Tài sản chung của vợ chồng gồm tài sản do vợ, chồng tạo ra, thu nhập do lao động, hoạt động sản xuất, kinh doanh và những thu nhập hợp pháp khác của vợ chồng trong thời kỳ hôn nhân; tài sản mà vợ chồng được thừa kế chung hoặc được tặng cho chung và những tài sản khác mà vợ chồng thỏa thuận là tài sản chung.

Quyền sử dụng đất mà vợ chồng có được sau khi kết hôn là tài sản chung của vợ chồng. Quyền sử dụng đất mà vợ hoặc chồng có được trước khi kết hôn, được thừa kế riêng chỉ là tài sản chung khi vợ chồng có thỏa thuận. Tài sản chung của vợ chồng thuộc sở hữu chung hợp nhất.

Trong trường hợp tài sản thuộc sở hữu chung của vợ chồng mà pháp luật quy định phải đăng ký quyền sở hữu thì trong giấy chứng nhận quyền sở hữu phải ghi tên của cả vợ chồng.

Trong trường hợp không có chứng cứ chứng minh tài sản mà vợ, chồng đang có tranh chấp là tài sản riêng của mỗi bên thì tài sản đó là tài sản chung.

Ngoài ra, theo quy định tại Điều 5 của Nghị định 70/2001/NĐ-CP ngày 3-10-2001 của Chính phủ “quy định chi tiết thi hành Luật Hôn nhân và gia đình”, các tài sản thuộc sở hữu chung của vợ chồng khi đăng ký quyền sở hữu phải ghi tên của cả vợ và chồng theo quy định tại khoản 2 Điều 27 của Luật Hôn nhân và gia đình bao gồm: nhà ở, quyền sử dụng đất và những tài sản khác mà pháp luật quy định phải đăng ký quyền sở hữu.

Trong trường hợp tài sản thuộc sở hữu chung của vợ chồng đã đăng ký quyền sở hữu trước ngày Nghị định này có hiệu lực (ngày 18-10-2001) mà chỉ ghi tên của một bên vợ hoặc chồng, thì vợ chồng có thể yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp lại giấy tờ đăng ký quyền sở hữu tài sản đó để ghi tên của cả vợ và chồng; nếu vợ chồng không yêu cầu cấp lại giấy tờ đăng ký quyền sở hữu tài sản, thì tài sản đó vẫn thuộc sở hữu chung của vợ chồng; nếu có tranh chấp, bên nào cho đó là tài sản thuộc sở hữu riêng của mình, thì có nghĩa vụ chứng minh.

Như vậy, nếu vợ chồng bạn ly hôn thì hai thửa đất do vợ chồng bạn mua được coi là tài sản chung của hai vợ chồng.