(ĐSCT) Ngày 30-8-2008, TAND huyện Hòa Vang, TP. Đà Nẵng có bản án số 47/2008/DSST “Yêu cầu ông Trần Công Thanh (SN 1942, trú thôn Phú Sơn 3, xã Hòa Khương, huyện Hòa Vang) chấm dứt hành vi cản trở quyền sử dụng đất hợp pháp” của ông Trần Khải Minh (SN 1948, em ruột của ông Thanh) và bà Nguyễn Thị Sang (SN 1953, vợ ông Minh, hiện trú thôn Vĩnh Hải, xã Vĩnh Hảo, huyện Tuy Phong, tỉnh Bình Thuận). Ngay sau đó, ngày 29-12-2008, TAND TP. Đà Nẵng có bản án số 67/2008/DS-PT y án sơ thẩm như đã nêu trên.
Phần đất, nhà ông Thanh chiếm giữ bất hợp pháp
Theo bản án ngày 10-4-2008, trong thời gian chiến tranh, anh chị em ruột gia đình ông Thanh đi thoát ly chỉ còn bà Trần Thị Lý (SN 1950, chị ruột của ông Minh, em ruột ông Thanh) ở cùng mẹ là bà Đinh Thị Miễn (nay đã mất, tại ấp Bắc Phú Sơn). Sau năm 1975, mẹ và chị ông trở về đội 8, thôn Phú Sơn 3, xã Hòa Khương, làm một căn nhà tre lá tại khu đất do Hợp tác xã Nông nghiệp 2 quản lý. Năm 1976, bà Lý lấy chồng ra ở riêng thì vợ chồng ông Thanh về ở ngôi nhà đó cùng mẹ ruột của ông. Tuy nhiên, do cảnh mẹ chồng nàng dâu không hợp, thường xảy ra bất hòa nên vợ chồng ông Thanh tự ra ở riêng trên mảnh đất khác. Thấy mẹ ở một mình không có người chăm sóc nên ông Minh chuyển công tác từ Lâm Đồng về Hòa Vang để phụng dưỡng mẹ già từ năm 1977.
Ông Thanh dựng lên căn chòi để cho đứa con bị chất độc da cam “canh giữ” khiến không ai dám đến gần
Năm 1979, vợ chồng ông Minh đã xây dựng lại ngôi nhà mới ba gian trên diện tích đất 1.049m2. Trong quá trình sử dụng, ông Minh đã đóng đầy đủ nghĩa vụ thuế cho nhà nước. Tuy nhiên khi kê khai theo Chỉ thị 299 của Chính phủ, vợ chồng ông bận công tác xa nên tổ kê khai điền tên bà Miễn vào danh sách. Năm 1996, vợ chồng ông Minh được UBND huyện Hòa Vang cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhiều thửa đất với tổng diện tích là 2.918m2, trong đó có 1.049m2 đất thổ cư (qua đo đạc thực tế là 1.073m2), vợ chồng ông Minh đã xây dựng nhà ở trên mảnh đất đó.
Năm 2003, do không có nhu cầu sử dụng đất nữa nên ông đã chuyển nhượng lại cho bà Lý (chị ruột) với diện tích 350m2 (thực tế đo đạc là 367m2) và ông Trần Văn Mười (người trú cùng thôn) với diện tích 699m2 (thực tế là 706m2) để làm nhà ở. Khi ông Mười mua đất thì có biên bản họp gia đình có sự đồng ý của ông Thanh đây là đất đai của ông Trần Khải Minh và ký vào biên bản không kiện cáo, tranh chấp gì. Nhưng một thời gian sau, khi đất tăng giá, không biết có bị ai xúi giục hay không, ông Thanh lại “trở chứng” kiện cáo, ngăn cản việc chuyển nhượng và đến tranh chấp nên ông Minh chưa thể làm thủ tục chuyển nhượng được cho 2 người này. Ông Minh đã giao tạm thời cho bà Lý và các cháu của ông là Trần Thị Lựu, Trần Văn Sinh (con bà Lý) được sử dụng 367m2 đất ở và đưa 15 triệu đồng cho bà Lý xây dựng 3 kiốt để làm kế mưu sinh. Ông Minh khẳng định, toàn bộ số đất là 1.049m2 (thực tế là 1.073m2 - đất thổ cư) tại thửa số 806 m tờ khai bản đồ số 14 và ngôi nhà trên đất là của ông được nhà nước công nhận, không phải là tài sản do cha mẹ ông để lại. Tuy nhiên, ông Thanh cho rằng, đất đó là do cha mẹ ông để lại nên phải được quyền thừa kế.
Mẹ con bà Lý hết sức đau lòng khi đưa vụ việc này ra ánh sáng nhưng không thể không làm
Trong quá trình xét xử, xét thấy những chứng cứ đưa ra của ông Minh cũng như ý kiến của những người liên quan như bà Lý, chị Lựu và anh Sinh... là hợp lệ, Hội đồng xét xử TAND huyện Hòa Vang đã buộc ông Thanh chấm dứt hành vi cản trở quyền sử dụng đất hợp pháp của vợ chồng ông Minh. Tại bản án phúc thẩm, TAND TP. Đà Nẵng đã giữ y án sơ thẩm và bác kháng cáo của ông Trần Công Thanh.
Mặc dù bản án có hiệu lực gần 9 tháng nay nhưng việc thi hành án vẫn chưa thực hiện. Ông Thanh vẫn còn ngang nhiên chiếm dụng các căn nhà trên, cản trở không cho ông Minh làm thủ tục chuyển quyền sử dụng đất đồng thời để cho mẹ con bà Lý cũng như ông Mười làm ăn, sinh sống.
Gia đình ông Mười cũng chung cảnh ngộ như bà Lý
Trong vụ án này, trước khi xảy ra tranh chấp, ông Trần Văn Mười (người trong thôn) đã mua của ông Minh mảnh đất với diện tích 706m2. Ông Mười đã dùng một nửa mảnh đất mua được xây dựng một căn nhà để ở. Còn ngôi nhà cũ thì để những vật dụng cho việc kinh doanh. Ngay sau khi tòa phúc thẩm kết thúc, ông Thanh đã về vứt bỏ đồ đạc của ông Mười và đưa di ảnh của gia đình ông Thanh vào hòng chiếm dụng phần đất còn lại phía căn nhà cũ. Đồng thời dựng một cái chòi nhỏ cạnh bên để cho đứa con nhiễm chất độc da cam “canh giữ”. Dù đã nhiều lần cơ quan chức năng đến giải quyết, nhưng ông Thanh vẫn chưa thực thi bản án.
Về phía gia đình, từ khi xảy ra tranh chấp, tình anh em cũng “cạn” dần, điều đó khiến bà Lý, ông Minh hết sức đau lòng. Đây cũng là bài học không nhỏ cho không ít gia đình, khi thời giá đất đang lên.