Chính vì “thế mạnh” ấy nên bị cáo nào phạm tội cũng mong được tòa cho hưởng án treo. Trên thực tế, luật cũng quy định án treo chỉ được áp dụng với những trường hợp đặc biệt như: bị xử phạt tù không quá ba năm; có nhân thân tốt được chứng minh là ngoài lần phạm tội này họ luôn chấp hành đúng chính sách, pháp luật; chưa có tiền án, tiền sự; có từ hai tình tiết giảm nhẹ trở lên và không có tình tiết tăng nặng, trong đó có ít nhất là một tình tiết giảm nhẹ quy định tại khoản 1 Điều 46 của BLHS… Tuy nhiên, theo một thống kê chưa đầy đủ năm 2009 số vụ tòa tuyên án treo đã chiếm 1/3 trong số án đưa ra xét xử. Thực tế này làm nhiều người lo ngại án treo có “vấn đề”.

Thẩm phán Vũ Phi Long, Phó chánh tòa Hình sự - TAND TP.HCM dẫn chứng: “Theo báo cáo tự kiểm tra của 63 TAND cấp tỉnh, trong 9 tháng (từ ngày 1.3 đến 30.11.2008) phát hiện khoảng 300 bị cáo tòa án cho hưởng án treo không đúng quy định của pháp luật, chiếm khoảng 1% tổng số án cho hưởng án treo. Trong đó có một số trường hợp bị cáo phạm tội về tham nhũng nhưng tòa án đã cho hưởng án treo không đúng căn cứ pháp luật”.

Theo Chánh án TAND tối cao Trương Hòa Bình, nguyên nhân của những khuyết điểm trên là do có những trường hợp thẩm phán nhận thức không đúng các quy định của pháp luật về các điều kiện cho hưởng án treo; thực hiện chưa nghiêm nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán và chỉ đạo của lãnh đạo TAND tối cao về áp dụng hình phạt tù nhưng cho hưởng án treo đối với các tội phạm. “Cũng không tránh khỏi những trường hợp vì tiêu cực dẫn đến việc áp dụng hình phạt tù cho hưởng án treo không đúng quy định của pháp luật như dư luận phản ánh”, ông Bình nói.

Tại TP.HCM, thẩm phán Vũ Phi Long cho biết, vừa qua Chánh án TAND TP đã đề nghị xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm 8 bản án của TAND quận, huyện tuyên án treo cho các đối tượng phạm tội mua bán, tàng trữ trái phép chất ma túy. Những vụ án này, khi xét xử sơ thẩm, TAND quận cho rằng các bị cáo phạm tội lần đầu, ăn năn hối cải, nhân thân tốt... nên cho hưởng án treo. Trong khi đó, chính những bị cáo ấy từng là những người thường xuyên mua, bán ma túy trái phép tại khu vực P.Cầu Kho và Phạm Ngũ Lão (Q.1) khiến dư luận bất bình. Thậm chí, chính UBND P.Cầu Kho và P.Phạm Ngũ Lão đã có văn bản kiến nghị xem xét lại 14 trường hợp được hưởng án treo. Và Công an TP cũng đã có công văn đề nghị cấp giám đốc thẩm xem xét lại các trường hợp cho hưởng án treo bất thường đó.

Mới đây, vụ án Hoàng Đức An và đồng phạm tổ chức cá độ bóng đá cho các con bạc ở khắp các tỉnh thành trên mạng internet với số tiền “ảo” lên đến 9,5 triệu USD được đưa ra xét xử. Tuy nhiên, TAND TP chỉ tuyên phạt An và đồng phạm các mức án từ 1 đến 3 năm tù (cho hưởng án treo) về các tội “đánh bạc” và “tổ chức đánh bạc”. Cho rằng cấp sơ thẩm đã quá “ưu ái” với các bị cáo nên ngay sau đó Viện Thực hành quyền công tố và Kiểm sát xét xử phúc thẩm (Viện KSND tối cao) đã kháng nghị tăng án.

Để chấn chỉnh tình trạng tuyên án treo vô tội vạ, vừa qua TAND TP.HCM đã tổ chức buổi tập huấn xung quanh việc miễn hình phạt tù có điều kiện này cho các hội thẩm của 24 TAND quận huyện trên địa bàn. Đây là một trong những động thái tích cực của lãnh đạo TAND TP đối với hoạt động xét xử. Trước đó, TAND TP cũng đã có đợt kiểm tra, chấn chỉnh bước đầu các trường hợp cho hưởng án treo. “Nếu việc áp dụng án treo sai cứ lặp đi, lặp lại thì phải xem xét trình độ chuyên môn và trách nhiệm của những thẩm phán này”, ông Long khẳng định.

Lê Nga (theo thanhnien)